Брахитерапия: организмге минималды жүктемемен ісікке нүктелік соққы
Брахитерапия (грек тілінен brachys — «қысқа, жақын») — бұл контактілі сәулелік терапияның жоғары технологиялық әдісі. Оның басты ерекшелігі — сәулелену көзі тікелей зақымдалған органның ішіне немесе ісікке тығыз орналастырылады.
Дәстүрлі (қашықтықтан жүргізілетін) сәулелік терапиядан айырмашылығы (онда радиациялық сәуле сау тіндер мен тері арқылы өтуге мәжбүр), брахитерапия өте ошақты әсер етеді. Бұл көршілес сау органдарға тимей, жаңа түзілімге максималды, ең тиімді сәулелену дозасын жеткізуге мүмкіндік береді.
Процедура қалай өтеді: брахитерапия түрлері
Заманауи онкологияда процедураны жүргізудің екі негізгі форматы қолданылады. Тандау аурудың сатысына, ісіктің орналасуына және пациенттің жалпы жағдайына байланысты.
Төмен дозалы брахитерапия (LDR — Low Dose Rate)
Ісік тініне өте жіңішке иненің көмегімен микроскопиялық радиоактивті капсулалар (өлшемі шамамен 4–5 мм «дәндер») имплантацияланады. Олар бірнеше апта немесе ай бойы біртіндеп радиация бөледі. Уақыт өте келе капсулалар белсенділігін толық жоғалтады және ағзаға ешқандай зиян келтірмей қала береді.
Жоғары дозалы брахитерапия (HDR — High Dose Rate)
Ісік аймағына уақытша арнайы катетерлер немесе аппликаторлар енгізіледі. Олар арқылы қысқа мерзімге (әдетте 5-тен 20 минутқа дейін) жоғары дозалы сәулелену көзі беріледі. Сеанс аяқталған соң сәуле көзі мен катетерлер шығарылады, ал пациент қалыпты өміріне орала алады.
Әдістің артықшылықтары
Жоғары дәлдік. Радиациялық әсер қатаң түрде ісік шекараларында бекітіледі.
Сау тіндер үшін қауіпсіздік. Ішек, қуық, тамырлар және органның сау жасушаларының зақымдану қаупі минималды дәрежеге түседі.
Қалпына келудің қысқа кезеңі. Көп жағдайда процедура амбулаторлық түрде жүргізіледі немесе минималды госпитальдауды (1–2 күн) талап етеді.
Жағымсыз әсерлердің төмен қаупі. Пациенттер процедураны классикалық сәулеленуге немесе химиотерапияға қарағанда әлдеқайда жеңіл өткереді.
Өмір сапасын сақтау. Зақымдалған органның функцияларын сақтауға мүмкіндік береді (мысалы, простата рагы кезінде эректильді функцияны немесе кіші жамбас органдарын емдеуде репродуктивті функцияны).
Онкологияның қай салаларында қолданылады?
Брахитерапия қатерлі ісіктердің көптеген түрлерін емдеуде өзінің жоғары тиімділігін дәлелдеді:
Медицина саласы | Диагноз / Локализация |
Урология | Қуық асты безінің рагы (әсіресе I–II сатыларда өте тиімді) |
Гинекология | Жатыр мойны рагы, жатыр денесінің рагы (эндометрий), қынап рагы |
Маммология | Сүт безі рагы (органды сақтайтын емдеу кезеңі ретінде) |
Басқа патологиялар | Өңеш, тік ішек, тері рагы, сондай-ақ бас және мойын аймағының ісіктері |
Маңызды: Брахитерапия дербес емдеу әдісі ретінде де, хирургиялық араласумен, қашықтықтан сәулелік терапиямен немесе химиотерапиямен комбинацияда да қолданылуы мүмкін. Емдеу курсын тағайындау егжей-тегжейлі диагностикадан кейін дәрігер-онколог немесе радиолог қатаң түрде жеке жүргізеді.